Generalny Inspektor Informacji Finansowej

Zaktualizowano: 3 cze

Instytucje obowiązane oraz podmioty związane postanowieniami ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu są ściśle związane z Głównym Inspektoratem Informacji Finansowej. Co powinniśmy o nim wiedzieć, jaka jest jego rola i zadania? W naszym dzisiejszym artykule przyjrzymy się funkcjonowaniu organu z rozdziału 2 ustawy AML.


Jaka jest rola Głównego Inspektoratu Informacji Finansowej?


Na wstępie warto zaznaczyć, że wspominając Generalny Inspektor Informacji Finansowej często zastępujemy pełną nazwę skrótem – GIIF. GIIF stanowi główny element polskiego systemu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Jest to jednoosobowy centralny organ administracji państwowej, który wraz z Departamentem jest uważany za jednostkę analityki finansowej, zdefiniowaną w przepisach Unii Europejskiej. Funkcjonuje jako sekretarz lub podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów. W realizacji swoich zadań ustawowych GIIF jest wspomagany przez Departament Informacji Finansowej Ministerstwa Finansów. Powoływany i odwoływany jest przez Prezesa Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Zadania GIIF są określone w ustawie z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.


Zatem jakie są zadania GIIF?


Do zadań Generalnego Inspektoratu Informacji Finansowej należy:

  • analizowanie informacji dotyczących wartości majątkowych, co do których Generalny Inspektor powziął podejrzenia, że mają one związek z przestępstwem prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu;

  • przeprowadzanie procedury wstrzymania transakcji lub blokady rachunku;

  • sporządzanie krajowej oceny ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu oraz strategii przeciwdziałania tym przestępstwom we współpracy z jednostkami współpracującymi i instytucjami obowiązanymi;

  • sprawowanie kontroli przestrzegania przepisów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;

  • współpraca z właściwymi organami innych państw, a także zagranicznymi instytucjami i międzynarodowymi organizacjami zajmującymi się przeciwdziałaniem praniu pieniędzy lub finansowaniu terroryzmu (w tym z EUROPOL-em) oraz europejskimi urzędami nadzoru oraz możliwość zawierania stosowanych porozumień określających tryb i warunki techniczne wymiany informacji;

  • udostępnianie wiedzy i informacji z zakresu przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie Ministerstwa Finansów;

  • inicjowanie innych działań w celu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Obowiązek raportowania do GIIF przez instytucje obowiązane


Zgodnie z ustawą AML, instytucje obowiązane muszą współpracować z GIIF, celem przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. W ramach współpracy są zobowiązane do przekazywania formularzy identyfikujących instytucję obowiązaną, zawiadomień o transakcjach budzących podejrzenia, przekraczających próg określony w ustawie AML oraz innych informacji, które mogą mieć znaczenie w obszarze AML i CFT.


Czym jest system teleinformatyczny GIIF?


Generalny Inspektor Informacji Finansowej jest administratorem systemu teleinformatycznego, którego celem jest wsparcie jego działań w ramach przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. System ten zapewnia bezpieczną komunikację pomiędzy GIIF a jednostkami współpracującymi, czyli m.in.: organami administracji rządowej, organami administracji samorządowej, innymi państwowymi jednostkami organizacyjnymi, Najwyższą Izbą Kontroli, Komisją Nadzoru Finansowego czy Narodowym Bankiem Polskim.


Sprawozdanie Generalnego Inspektora Informacji Finansowej za 2021 rok


Jednym z głównych zadań GIIF jest opracowywanie rocznego sprawozdania z podjętych działań. Z opublikowanego sprawozdania za rok 2021 możemy dowiedzieć się:

  • W 2021 roku w systemie informatycznym GIIF zarejestrowano 3852 zawiadomienia opisowe o działalności i transakcjach podejrzanych (SAR, ang. Suspicious Activity Reports). Rok 2021 był trzecim pełnym rokiem obowiązywania znowelizowanych przepisów w zakresie raportowania SAR, a ich liczba w 2021 roku była porównywalna do roku 2020. W 2021 roku zarejestrowano 251 zawiadomień opisowych SAR od jednostek współpracujących, co stanowi wzrost w stosunku do roku 2020, w którym zarejestrowano ich 179. Od instytucji obowiązanych GIIF zarejestrował w 2021 roku wpływ 3574 SAR. Ich liczba utrzymuje się na wysokim poziomie i jest o około 20% wyższa niż średnia z lat 2014-2018;

  • W 2021 roku GIIF otrzymał informacje o 36,67 mln tzw. transakcji ponadprogowych. 4,31% stanowiły transakcje zaliczone przez instytucje obowiązane do kategorii wpłat lub wypłat gotówkowych. Wielkość ta oznacza spadek w porównaniu z poprzednimi latami – w 2020 roku było to 4,93%. Jednocześnie 7,79% transakcji zostało zakwalifikowanych przez instytucje obowiązane jako przychodzące z zagranicy, prawie o ponad dwa punkty procentowe więcej niż w 2019 roku, gdy tak zakwalifikowane zostało 6,05% transakcji;

  • GIIF wszczął w 2021 roku – na podstawie uzyskanych informacji – 2 447 postępowań analitycznych. W 2021 roku nastąpił nieznaczny, kilkuprocentowy wzrost liczby prowadzonych przez GIIF spraw analitycznych w stosunku do liczby spraw prowadzonych w 2020 roku;

  • W 2021 roku GIIF przekazał do właściwych miejscowo prokuratur 519 zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa prania pieniędzy. W 2021 roku nastąpił znaczący wzrost liczby tych zawiadomień w stosunku do roku 2020, który wyniósł około 37,3%. Łączna kwota wartości majątkowych, które były przedmiotem podejrzenia przestępstwa, wyniosła ok. 8,5 mld PLN;

  • GIIF dokonał w 2021 roku 1426 blokad rachunków, na których zgromadzono środki o łącznej wartości ok. 172,0 mln PLN oraz wstrzymał 50 transakcji na kwotę 7,1 mln PLN;

  • W 2021 roku GIIF wszczął 5 postępowań analitycznych dotyczących transakcji, które potencjalnie mogły mieć związek z finansowaniem terroryzmu;

  • W 2021 roku GIIF przeprowadził 9 kontroli w następujących instytucjach obowiązanych: banki – 3; instytucje obowiązane – 5; kantor wymiany walut – 1. W wyniku przeprowadzonych kontroli stwierdzono 94 nieprawidłowości dotyczące braków natury formalnej oraz nieprawidłowości merytoryczne;

  • W 2021 roku GIIF wszczął 23 postępowania administracyjne. 16 postępowań zakończone zostało wydaniem decyzji administracyjnych nakładających na instytucje obowiązane kary administracyjne w postaci kar pieniężnych.

Czytając sprawozdanie GIIF można dostrzec jak wiele znaczy zgłaszanie każdego podejrzenia popełnienia przestępstwa. Nasze małe kroki z pewnością przyczyniają się do podniesienia jakości walki z praniem pieniędzy oraz finansowaniem terroryzmu, dlatego tak ważne jest, żebyśmy rozumieli z jakimi organizacjami współpracujmy oraz co oznaczają nasze obowiązki wynikające z ustawy AML.


W razie pytań do powyższego artykułu zapraszamy do kontaktu z naszym zespołem przez e-mail: contact@consultant-aml.com lub pod numerem telefonu +48 504 589 951.